Lappset؛ از تجهیزات بازی تا طراحی تجربه و فضا

شرکت فنلاندی Lappset یکی از برندهای باسابقه و شناخته‌شده در صنعت طراحی و تولید تجهیزات بازی، فضاهای ورزشی و محیط‌های تفریحی در جهان است. این شرکت در سال ۱۹۷۰ در شهر رووانیمی، در منطقه لاپلند فنلاند، فعالیت خود را آغاز کرد و طی بیش از پنج دهه، از یک تولیدکننده تجهیزات بازی به مجموعه‌ای بین‌المللی در حوزه طراحی و اجرای فضاهای بازی، ورزش، سرگرمی و تعامل اجتماعی تبدیل شده است. امروزه Lappset علاوه بر بازار تجهیزات بازی کودکان، در زمینه‌هایی مانند فضاهای ورزشی، پارکور، فیتنس فضای باز، بازی‌های تعاملی، فضاهای فراگیر، پارک‌ها، جاذبه‌های گردشگری و پروژه‌های سفارشی نیز فعالیت می‌کند. این شرکت در سال ۲۰۲۴ حدود ۳۸۵ نفر نیروی انسانی داشته و گردش مالی آن به حدود ۶۱.۸ میلیون یورو رسیده است

یکی از ویژگی‌های مهم Lappset، فاصله گرفتن از نگاه سنتی به تجهیزات بازی است. در مدل سنتی، تجهیزات بازی مجموعه‌ای از محصولات مستقل مانند تاب، سرسره، تونل، پل، سازه صعود و کفپوش هستند که در یک زمین یا فضای داخلی کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. اما Lappset تلاش کرده است این نگاه را تغییر دهد و تجهیزات را به عنوان بخشی از یک محیط کامل و یک تجربه طراحی‌شده در نظر بگیرد. در چنین رویکردی، مسئله فقط تولید یک وسیله بازی نیست؛ بلکه طراحی فضایی است که کودک، نوجوان یا حتی بزرگسال بتواند در آن حرکت کند، بازی کند، کشف کند، با دیگران ارتباط برقرار کند و تجربه‌ای متفاوت داشته باشد. این تغییر نگاه را می‌توان یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت Lappset دانست. شرکت به جای اینکه صرفاً خود را یک Manufacturer یا تولیدکننده تجهیزات معرفی کند، در بسیاری از پروژه‌ها نقش یک Solution Provider یا ارائه‌دهنده راه‌حل کامل را ایفا می‌کند. از طراحی و مهندسی گرفته تا تولید، سفارشی‌سازی، نصب و نگهداری، مجموعه تلاش می‌کند بخش‌های مختلف پروژه را در یک زنجیره واحد قرار دهد. ریشه‌های فنلاندی Lappset نیز در هویت بصری و فلسفه طراحی این شرکت اهمیت زیادی دارد. فنلاند و منطقه لاپلند با طبیعت گسترده، جنگل‌ها، برف، سرمای شدید و فرهنگ طراحی نوردیک شناخته می‌شوند. این زمینه فرهنگی و جغرافیایی در محصولات Lappset نیز قابل مشاهده است. طراحی‌های شرکت معمولاً از فرم‌های ساده، خطوط تمیز، مواد طبیعی و ترکیب کنترل‌شده رنگ‌ها استفاده می‌کنند. در سال‌های اخیر Lappset این رویکرد را با عنوان Playful Nordic™ معرفی کرده است؛ رویکردی که تلاش می‌کند سادگی و عملکردگرایی طراحی نوردیک را با بازیگوشی و تخیل کودکانه ترکیب کند. در این فلسفه، طراحی نباید صرفاً زیبا باشد؛ بلکه باید امکان بازی را ایجاد کند. یک سازه ممکن است از نظر ظاهری بسیار ساده باشد، اما با ایجاد مسیرهای مختلف برای صعود، عبور، پنهان شدن، کشف کردن و تعامل اجتماعی، مجموعه‌ای از تجربه‌ها را برای کاربر فراهم کند. بنابراین طراحی محصول از سطح فرم ظاهری فراتر می‌رود و به طراحی رفتار و تجربه نزدیک می‌شود. یکی از نمونه‌های قابل توجه این رویکرد، مجموعه Prime است. Prime را می‌توان یکی از تلاش‌های جدید Lappset برای بازتعریف ظاهر و ساختار تجهیزات بازی دانست. استفاده از فرم‌های منحنی و قوس‌های چوبی، ترکیب متریال طبیعی با ساختارهای مهندسی‌شده و توجه به طراحی ماژولار، این مجموعه را از بسیاری از تجهیزات سنتی متمایز می‌کند. Prime در سال ۲۰۲۶ موفق به دریافت دو جایزه Red Dot Design Award در حوزه‌های طراحی شهری و پایداری شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده اهمیت طراحی محصول در استراتژی برند Lappset است. چوب نیز در این میان نقش بسیار مهمی دارد. Lappset از چوب کاج شمال اروپا در بخش مهمی از محصولات خود استفاده می‌کند و تلاش کرده است چوب را از یک ماده صرفاً ساختمانی به یکی از عناصر هویت برند تبدیل کند. بافت، رنگ و حس طبیعی چوب، تجهیزات را از یک محصول کاملاً صنعتی دور می‌کند و آنها را به معماری و طبیعت نزدیک‌تر می‌سازد. این موضوع با رویکرد طراحی نوردیک شرکت نیز هماهنگ است. در واقع، در محصولات Lappset ماده بخشی از زبان طراحی است. چوب، فلز، رنگ و فرم هرکدام نه فقط برای ساخت یک محصول، بلکه برای ایجاد یک تجربه بصری و لمسی به کار گرفته می‌شوند. همین موضوع باعث می‌شود یک مجموعه بازی بتواند بخشی از معماری محیط به نظر برسد، نه اینکه صرفاً مجموعه‌ای از تجهیزات نصب‌شده در یک زمین باشد

موضوع پایداری نیز در استراتژی Lappset جایگاه مهمی دارد. شرکت تلاش کرده است مسئله Sustainability را از یک شعار تبلیغاتی به بخشی از فرآیند طراحی و تولید تبدیل کند. بر اساس گزارش‌های رسمی شرکت، بخش بسیار زیادی از برق مصرفی در تولید از منابع تجدیدپذیر تأمین می‌شود و Lappset از چوب دارای گواهی‌های مربوط به مدیریت پایدار جنگل استفاده می‌کند. همچنین موضوعاتی مانند استفاده از مواد بازیافتی، افزایش طول عمر محصولات، تعمیرپذیری و مدیریت چرخه عمر تجهیزات در استراتژی شرکت مورد توجه قرار گرفته است. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا در صنعت تجهیزات بازی، پایداری فقط به معنای استفاده از یک ماده سبز نیست. یک محصول پایدار باید عمر طولانی داشته باشد، قابلیت تعمیر داشته باشد، قطعات آن در صورت نیاز قابل تعویض باشند و در پایان عمر نیز بتوان بخش قابل توجهی از مواد آن را بازیافت یا دوباره استفاده کرد. از این منظر، پایداری به یک مسئله مهندسی و اقتصادی تبدیل می‌شود. Lappset همچنین روی ارزیابی چرخه عمر محصولات و محاسبه اثرات زیست‌محیطی تمرکز کرده است. استفاده از روش‌های Life Cycle Assessment یا LCA باعث می‌شود شرکت بتواند اثرات زیست‌محیطی محصول را در مراحل مختلف از تولید مواد اولیه تا استفاده و پایان عمر بررسی کند. این رویکرد نشان می‌دهد که نگاه Lappset به محصول تنها به لحظه تولید محدود نیست، بلکه کل چرخه زندگی آن را در نظر می‌گیرد. یکی دیگر از ویژگی‌های مهم Lappset، قابلیت سفارشی‌سازی محصولات است. این شرکت از طریق سیستم MyDesign امکان تغییر و طراحی سفارشی برخی تجهیزات را فراهم کرده است. مشتری مجبور نیست همیشه یک محصول کاملاً استاندارد را از کاتالوگ انتخاب کند؛ بلکه می‌تواند بر اساس ویژگی‌های پروژه، فضا، نیازهای عملکردی و هویت بصری خود، تغییراتی در طراحی ایجاد کند. این سفارشی‌سازی در چارچوب سیستم‌ها و اجزای مهندسی‌شده شرکت انجام می‌شود و محصولات همچنان باید الزامات استانداردهای ایمنی مربوطه را رعایت کنند

اهمیت MyDesign در این است که Lappset میان دو مدل افراطی تعادل ایجاد کرده است. از یک سو تولید کاملاً سفارشی می‌تواند بسیار پرهزینه و زمان‌بر باشد و از سوی دیگر تولید کاملاً استاندارد ممکن است نیازهای خاص مشتری را پاسخ ندهد. راه‌حل Lappset استفاده از یک سیستم پایه استاندارد و ایجاد امکان شخصی‌سازی روی آن است. به این ترتیب، شرکت می‌تواند هم از مزایای تولید صنعتی بهره ببرد و هم برای پروژه‌های خاص انعطاف داشته باشد. این مدل را می‌توان به صورت ساده چنین تصور کرد: استانداردسازی در پشت صحنه و شخصی‌سازی در جلوی صحنه. مشتری یک پروژه منحصربه‌فرد دریافت می‌کند، در حالی که بخش مهمی از فرآیند تولید بر پایه قطعات، سیستم‌ها و دانش فنی استانداردشده انجام می‌شود. ماژولار بودن نیز بخش دیگری از همین فلسفه است. تجهیزات و سیستم‌های ماژولار این امکان را ایجاد می‌کنند که یک پروژه در طول زمان توسعه پیدا کند. یک فضای بازی می‌تواند در ابتدا با مجموعه‌ای مشخص ساخته شود و در سال‌های بعد با اضافه شدن تجهیزات جدید، تغییر مسیرها یا تعویض برخی اجزا گسترش پیدا کند. این ویژگی از نظر اقتصادی برای مشتری اهمیت دارد، زیرا فضای بازی دیگر یک سرمایه‌گذاری ثابت و غیرقابل تغییر نیست؛ بلکه می‌تواند مانند یک سیستم قابل توسعه عمل کند. Lappset همچنین تلاش کرده است مفهوم بازی را از کودکان فراتر ببرد. فعالیت شرکت در حوزه‌هایی مانند Outdoor Fitness، Parkour، Sports و Interactive Play نشان می‌دهد که هدف، ایجاد محیط‌هایی برای گروه‌های سنی مختلف است. در چنین رویکردی، فضای عمومی می‌تواند هم‌زمان محل بازی کودک، فعالیت نوجوان، ورزش بزرگسال، تعامل اجتماعی و استراحت باشد. این نگاه به‌خصوص در طراحی فضاهای شهری اهمیت پیدا می‌کند. شهرهای معاصر بیش از گذشته به فضاهایی نیاز دارند که بتوانند چند عملکرد را هم‌زمان در خود جای دهند. یک فضای شهری موفق ممکن است در طول روز توسط کودکان، نوجوانان، والدین، ورزشکاران و سالمندان استفاده شود. بنابراین مرز میان Playground، Park، Sport و Public Space در حال کمرنگ شدن است

بخش دیگری از فعالیت Lappset به Inclusive Play مربوط می‌شود. در این رویکرد، هدف تنها ایجاد دسترسی فیزیکی برای کودکان دارای توانایی‌های متفاوت نیست؛ بلکه تلاش می‌شود آنها واقعاً در فرآیند بازی و تعامل اجتماعی مشارکت داشته باشند. مسیرهای قابل دسترس، عناصر بازی در سطح زمین، دستگیره‌ها، نشانه‌های بصری و طراحی مسیرهای متنوع می‌توانند امکان مشارکت گروه‌های مختلف را افزایش دهند. این نگاه نشان‌دهنده تغییر مهمی در فلسفه طراحی playground است. در گذشته سؤال اصلی این بود که «آیا کودک می‌تواند از این وسیله استفاده کند؟» اما امروز سؤال پیچیده‌تر شده است: «آیا کودکان با توانایی‌های مختلف می‌توانند در یک تجربه مشترک بازی کنند؟» Lappset در کنار طراحی فیزیکی، به بازی تعاملی و استفاده از فناوری نیز توجه کرده است. در پروژه‌هایی مانند Memo Interactive، عناصر فیزیکی با فناوری دیجیتال ترکیب می‌شوند تا فعالیت بدنی و تعامل اجتماعی افزایش پیدا کند. هدف این نیست که فناوری جایگزین بازی فیزیکی شود؛ بلکه فناوری می‌تواند به عنوان ابزاری برای جذاب‌تر کردن و متنوع‌تر کردن تجربه حرکتی مورد استفاده قرار گیرد. این موضوع در آینده صنعت تجهیزات بازی اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. نسل جدید کودکان در محیطی رشد می‌کند که بازی دیجیتال بخش مهمی از زندگی آنهاست. بنابراین صنعت Playground احتمالاً به سمت ترکیب Physical Play و Digital Play حرکت خواهد کرد؛ فضایی که در آن حرکت فیزیکی، بازی اجتماعی و فناوری تعاملی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. از سوی دیگر، Lappset به استانداردهای ایمنی توجه جدی دارد. استانداردهایی مانند EN 1176 برای تجهیزات و سطوح زمین بازی، EN 15312 برای تجهیزات ورزشی عمومی، EN 16630 برای تجهیزات Fitness فضای باز و EN 16899 برای Parkour از جمله استانداردهایی هستند که در چارچوب محصولات و پروژه‌های مرتبط مورد توجه قرار می‌گیرند. استاندارد در این صنعت موضوعی فرعی نیست؛ زیرا هر طراحی خلاقانه باید در نهایت بتواند الزامات ایمنی، دوام و استفاده عمومی را پاسخ دهد. در نتیجه، یکی از نقاط قوت Lappset ترکیب سه حوزه‌ای است که معمولاً جدا از یکدیگر دیده می‌شوند: Design، Engineering و Experience. طراحی بدون مهندسی ممکن است زیبا اما غیرعملی باشد؛ مهندسی بدون طراحی ممکن است محصولی ایمن اما فاقد هویت ایجاد کند؛ و هر دو بدون تجربه کاربر نمی‌توانند یک فضای بازی موفق بسازند

Lappset تلاش کرده است این سه حوزه را در یک سیستم واحد قرار دهد. از منظر تجاری نیز این موضوع بسیار مهم است. شرکت‌هایی که فقط تجهیزات می‌فروشند، معمولاً رقابت را به سمت قیمت سوق می‌دهند. اما شرکتی که طراحی، مهندسی، تجربه، اجرا و خدمات پس از فروش را ارائه می‌دهد، می‌تواند ارزش بیشتری ایجاد کند و رقابت را از «قیمت محصول» به «ارزش پروژه» منتقل کند. به همین دلیل Lappset را می‌توان نمونه‌ای از حرکت صنعت تجهیزات بازی از Product Business به سمت Solution Business دانست. در مدل Product Business، مشتری یک سرسره، تاب یا سازه بازی خریداری می‌کند. اما در مدل Solution Business، مشتری یک راه‌حل کامل دریافت می‌کند؛ راه‌حلی که از تحلیل سایت و طراحی مفهومی شروع می‌شود، به طراحی سه‌بعدی و مهندسی می‌رسد، سپس تولید و نصب می‌شود و در ادامه با نگهداری، توسعه و جایگزینی قطعات ادامه پیدا می‌کند. این موضوع یکی از مهم‌ترین درس‌هایی است که شرکت‌های فعال در حوزه خانه‌بازی می‌توانند از Lappset یاد بگیرند. برای مجموعه‌ای مانند فراز نیز مطالعه Lappset می‌تواند از همین منظر اهمیت داشته باشد. نقطه اصلی الگوبرداری لزوماً یک مدل خاص از تجهیزات یا فرم ظاهری محصولات نیست؛ بلکه مدل فکری پشت کسب‌وکار است. حرکت از «تولید تجهیزات بازی» به سمت «طراحی و اجرای تجربه کودک» می‌تواند ارزش افزوده بسیار بیشتری ایجاد کند. در چنین مدلی، پروژه خانه‌بازی دیگر فقط مجموعه‌ای از تجهیزات نیست. طراحی فضا، مسیر حرکت کودک، سناریوی بازی، رنگ، نور، متریال، ایمنی، ظرفیت، نگهداری، هویت بصری، تجربه والدین و حتی مدل درآمدی مجموعه، همگی بخشی از پروژه هستند. به عبارت دیگر، مشتری دیگر صرفاً یک محصول خریداری نمی‌کند؛ بلکه یک Experience System دریافت می‌کند. Lappset در این مسیر نمونه مهمی است، زیرا توانسته میان طراحی صنعتی، معماری، بازی، ورزش، فناوری، پایداری و تجربه انسانی ارتباط ایجاد کند. از این منظر، ارزش این برند تنها در تعداد محصولات یا اندازه کارخانه‌های آن نیست؛ بلکه در دانشی است که طی بیش از پنج دهه درباره طراحی محیط‌های بازی و فعالیت انسانی جمع‌آوری کرده است. اگر بخواهیم فلسفه Lappset را در یک زنجیره خلاصه کنیم، می‌توان گفت:

ماده → محصول → طراحی → بازی → حرکت → تجربه → فضا → اجتماع

این زنجیره نشان می‌دهد که تجهیزات بازی در نگاه Lappset پایان کار نیستند؛ بلکه ابزارهایی برای ساختن تجربه و محیط هستند. و شاید مهم‌ترین تفاوت میان یک تولیدکننده معمولی تجهیزات بازی و شرکتی مانند Lappset همین باشد: اولی محصول می‌سازد، دومی فضا و تجربه طراحی می‌کند. از همین رو، Lappset را می‌توان نه فقط یک شرکت فنلاندی تولیدکننده تجهیزات بازی، بلکه یکی از نمونه‌های قابل مطالعه در تحول صنعت Playground و Leisure دانست؛ شرکتی که تلاش کرده است میان طراحی نوردیک، مهندسی، پایداری، فناوری، بازی و زندگی اجتماعی ارتباط برقرار کند و تجهیزات بازی را از یک کالای منفرد به بخشی از یک محیط کامل تبدیل سازد

Leisure

یعنی اوقات فراغت، تفریح و فعالیت‌های غیرکاری، در صنعت تجهیزات بازی و فضاهای تفریحی، معنای آن کمی گسترده‌تر است و به مجموعه فعالیت‌ها و فضاهایی اشاره می‌کند که برای سرگرمی، بازی، ورزش، استراحت و گذران اوقات فراغت طراحی شده‌اند.

* Leisure Industry → صنعت تفریح و اوقات فراغت
* Leisure Facilities → فضاها و امکانات تفریحی
* Leisure Center → مجموعه تفریحی
* Leisure & Recreation → تفریح و سرگرمی
* Leisure Park → پارک تفریحی
* Leisure Activities → فعالیت‌های تفریحی

نویسنده: امید نقیبی نسب

کارشناس ارشد صنعت تفریحات، سرگرمی و اسباب بازی

منبع: https://www.lappset.com/en-GB